لالای فرشته

گام ششم

القای محبت به ولی خدا در دوران كودكی

در نظام تربیتی اسلام، این نكته مورد تأكید قرار گرفته است كه دوران كودكی، دوران شكل گیری شخصیت دینی، عاطفی، عقلی و... كودك است. روایات در این زمینه دلالت دارند كه در دوران كودكی (هفت سال اول) عنایت خاصی بر مؤانست كودك با مقوله های مذهبی و اخلاقی است.

نظر به محدودیت قدرت درك و فهم كودك از ارزش های اخلاقی و به لحاظ رشد نایافتگی او از لحاظ اجتماعی، بیشترین تلاش مربیان در این مرحله، باید در جهت ایجاد رغبت، علاقه و انس در كودك به ارزش ها و مفاهیم اخلاقی ـ از جمله ارتباط با ولی خدا ـ باشد؛ از این رو كلیه رفتار پدر و مادر ـ به ویژه مادر كه در این دوره، بیشترین ارتباط را با فرزند دارد ـ در شكل گیری شاكله شخصیتی فرزند مؤثر است. به تعبیر متخصصان تعلیم و تربیت، كودك، بسان یك دوربین فیلم برداری بسیار دقیق، مشغول فیلم برداری هوش مندانه از رفتار مادر است و مادر، بدون این كه درصدد آموزش مفاهیم به فرزند خود باشد، با رفتار و كردار خود، در حال آموزش غیررسمی به فرزند خود است.

در نظام تربیتی اسلام، بر تلفیق جنبه های نظری (گفتاری) و عملی (كرداری) در عرصه تربیت تأكید شده است. تأكید بر یگانگی گفتار و كردار، در همین راستا می باشد. فرایند تربیت در اسلام، فقط به كارگیری الفاظ و عبارات و قاعده های دستور زبانی كه مورد نظر پست مدرنیست ها (نظریه گفتمان) بوده است، محدود نیست؛ بلكه عرصه عمل نیز دارای اهمیت ویژه ای است. چه بسا فهم دقیق دستورات اخلاقی، در ابتدا نیازمند عمل آدمی است. اگر انسان به بعضی دستورات اخلاقی عمل نكند، نمی تواند معنای حقیقی آن را دریابد.این كه پیامبر گرامی اسلام در بسیاری موارد، ابتدا عمل می كرد و از مردم نیز قبل از درك معنای واقعی یك عمل، تقاضای انجام آن عمل را نمی نمود، دلیل اهمیت عمل است.

بنابراین، حقیقت اعمال و رفتار اخلاقی ما، نه به وسیله گفتار و گفتمان كه به واسطه عمل، آشكار می شود. گفتمان و به كارگیری قواعد زبان شناختی، زمینه عمل را بهتر فراهم می نماید؛ اما تربیت ولایی به ـ آن گونه كه فلاسفه تحلیلی به آن اعتقاد دارند – به گفتار محدود نمی شود. رویكردی كه گفتمان را منبع نهایی رفتار اخلاقی معرفی می كند، اخلاق را حقیقتی ناشی از عمل گفتمان و محاوره می داند و اساساً هیچ حقیقتی را در جایگاه حقیقت اخلاقی موجود نمی پذیرد؛ از این رو در این دیدگاه، هیچ گاه اصول اعمال اخلاقی عام و كلی كه هدایت كننده رفتار عام باشد، وجود ندارد و این، چیزی است كه پست مدرنیست ها بر آن تأكید می ورزند.

مادر، باید فرصت طلایی شكل گیری شخصیت فرزند را غنیمت شمرده و پایه ها و بنیان های اعتقادی فرزندش را با ارائه رفتارهای برگرفته از مبانی دینی و اخلاقی، تقویت نماید. او، اگر بنا دارد فرزندی مهدی باور تربیت كند، باید بداند هر چه محبت و دلباختگی و ارتباط قلبی خود او با آن حضرت بیشتر باشد و این علقه، در رفتار وی كه فرزند، شاهد آن است، نمود عینی داشته باشد، به همان میزان می تواند این محبت را بدون آموزش رسمی به فرزند خود انتقال دهد. وقتی فرزند، عشق سرشار مادر به امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را مشاهده می كند وقتی مادر، فضای خانه را به یاد و ذكر حضرت عطرآگین می كند، این فضای آكنده از عشق و محبت، در ساختن شخصیتی محب و عاشق امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف مؤثر خواهد بود. مادر می‌ تواند با رفتار سرشار از عشق و محبت به امام زمان، ایجاد این محبت را از مراحل بسیط و عاطفی در كودك خود شروع كند و زمینه روحی و آمادگی قلبی ارتباط با امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف را در دوره كودكی برای فرزند خود فراهم نماید.

والدین باید برای موفقیت در امر تربیت ولایی به این مهم توجه داشته باشند كه خود آنان، در جایگاه اولین مربی باید، واجد صفات و ویژگی های فكری و رفتاری مشخص باشند؛ چرا كه بخش عظیمی از تربیت ولایی به حوزه های رفتاری عینی و عمل مربوط می شود. باید برنامه تربیتی مادر، متوجه ویژگی ها و رفتارهای عینی و عملی مشخص، مفروض و پذیرفته شده عام باشد، تا بتواند زمینه های لازم را در فرزندان خود برای پذیرش و قبول آن صفات و ویژگی ها فراهم كند.

به بیان دیگر، مادر باید خود به اصول و مبانی تعلیم و تربیت و تربیت یك نسل ولایی، علاوه بر شناخت، التزام داشته باشد.

در حقیقت، فرد به اعتقادات خود، ایمان بیاورد؛ زیرا ایمان، تلفیقی از اعتقاد قلبی و التزام عملی است؛ چرا كه دین، مجموعه ای از گزاره های توصیفی و تجویزی است و گزاره های تجویزی، همان التزام عملی است. در مجموع، مادر باید هم به مبانی و اصول تربیت نسل ولایی معتقد باشد و هم به آنچه معتقد است، التزام عملی داشته باشد. باید توجه داشت كه جنبه التزام عملی در دوران كودكی، بیش از جنبه های دیگر، تأثیر تربیتی دارد. مادر، در جایگاه مدیر داخلی خانواده، می تواند فضای داخلی خانه را به گونه ای مدیریت كند كه این فضا، از طریق ارائه برنامه های عینی و عملی، سرشار از یاد و عشق امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف باشد.